Probleemanalyse: Jongeren in een veranderende wereld

Jongeren groeien op in een tijd van grote maatschappelijke, sociale en mentale druk. Zowel meisjes als jongens ervaren een sterke stijging in gevoelens van stress, angst, onzekerheid en identiteitsverwarring. Volgens het RIVM (2023) heeft inmiddels 1 op de 7 jongeren in de afgelopen maanden serieuze zelfmoordgedachten gehad. Psychische klachten onder jongeren zijn structureel toegenomen, en traditionele vormen van begeleiding door familie, gemeenschap en voorbeeldfiguren zijn grotendeels weggevallen.

In deze cruciale levensfase — de puberteit — zoeken jongeren betekenis, richting, verbinding en begrip van hun veranderende lichaam en identiteit. Waar meisjes behoefte hebben aan vrouwelijke begeleiding en cycluswijsheid, hebben jongens behoefte aan mannelijke mentoren en een gezonde, positieve vorm van mannelijkheid.

Tegelijkertijd is er een groeiende groep jongeren die worstelt met genderonzekerheid en verwarring over hun lichaam. Zij missen veilige, deskundige begeleiding in het interpreteren van hun gevoelens en veranderingen die tijdens de puberteit op een hoogtepunt zijn. Het gevolg: stress, onzekerheid, zelftwijfel en een stijging van mentale problemen.

De projecten MoonHood (voor meisjes) en SunHood (voor jongens) spelen hier systematisch op in met een preventieve, ontwikkelingsgerichte aanpak die aansluit bij de natuurlijke ontwikkeling van pubers.

1. Probleemanalyse  meisjes

1.1De kwetsbare overgangsfase van meisje naar vrouw

De puberteit is een intensieve fase waarin meisjes niet alleen lichamelijk veranderen, maar ook emotioneel, mentaal en sociaal hun identiteit vormen (RIVM, 2023). Toch krijgen veel meisjes in Nederland in deze periode onvoldoende begeleiding om hun veranderende lichaam en gevoelens te begrijpen. Terwijl lichamelijke en hormonale veranderingen diep ingrijpen in hoe zij zichzelf ervaren, ontbreekt vaak de veilige, vrouwelijke aanwezigheid die dit proces kan duiden. Waar vroeger deze overgang naar het vrouw-zijn bewust werd begeleid door oudere vrouwen in de gemeenschap, is dat nu grotendeels verdwenen (NJi, 2023). Het ontbreekt aan ruimte voor open gesprekken over menstruatie, seksualiteit, grenzen en zelfzorg. Daardoor raken veel meisjes vervreemd van hun lichaam en ontwikkelen ze een onzeker zelfbeeld dat hun hele volwassen leven kan beïnvloeden (VZinfo, 2024).

 

1.2 Cijfers en trends – Een generatie onder druk

Uit onderzoek van het Centraal Bureau voor de Statistiek blijkt dat 46 % van de meisjes tussen 12 en 17 jaar regelmatig gevoelens van angst of depressie ervaart; in de leeftijdsgroep 18–25 jaar ligt dat cijfer zelfs op 66 % (CBS, 2024; RIVM, 2023). Deze cijfers zijn de afgelopen jaren structureel gestegen.
Ook de invloed van sociale media en prestatiedruk weegt zwaar: meisjes vergelijken zich voortdurend met onrealistische schoonheidsidealen en raken sneller ontevreden over hun uiterlijk of gewicht (Trimbos-instituut, 2024). Volgens datzelfde instituut heeft 2–4 % van de jonge vrouwen te maken met eetstoornissen als anorexia of boulimia, terwijl een veel grotere groep risicovol dieetgedrag of obsessieve lichaamsfocus vertoont.

Daarnaast toont het Nederlands Jeugdinstituut aan dat 66 % van de meisjes tussen 13 en 24 jaar ooit een vorm van seksueel grensoverschrijdend gedrag heeft meegemaakt (NJi, 2023). Elk jaar worden naar schatting 1 300 minderjarige meisjes slachtoffer van loverboys of seksuele uitbuiting (Hart van Nederland, 2024).
Zonder begeleiding en sterke vrouwelijke voorbeelden lopen meisjes grotere kans om in afhankelijkheidsrelaties of destructieve patronen terecht te komen.

1.3 De rol van afwezige begeleiding

Veel meisjes ervaren een gebrek aan volwassen vrouwen buiten hun gezin die zij kunnen vertrouwen en die open spreken over het vrouw-zijn (NJi, 2023). Hun moeders zijn vaak druk, belast of zelf niet opgegroeid met kennis over cyclusbewustzijn, grenzen of intuïtie. Bovendien willen meisjes in de puberteit juist loskomen van hun moeder; daarom hebben zij vaak behoefte aan een vrouw buiten het gezin die hen kan begeleiden (RIVM, 2023).

In deze leegte zoeken meisjes houvast in sociale media, influencers of leeftijdsgenoten — bronnen die zelden gezonde of realistische beelden van vrouwelijkheid bieden (Trimbos-instituut, 2024). Zonder een mentrix of moon mother leren meisjes niet hoe ze hun lichaam kunnen begrijpen als bron van kracht en wijsheid, of hoe hun cyclus invloed heeft op emoties, energie en grenzen (Briden, 2021).
Het gevolg is dat meisjes kwetsbaarder worden voor manipulatie, ongezonde relaties, mentale klachten en chronische onzekerheid (VZinfo, 2024).

1.4 Gevolgen van gemis aan vrouwelijke begeleiding

• Verstoord lichaamsbeeld – meisjes ontwikkelen sneller schaamte en onzekerheid over hun uiterlijk (Trimbos-instituut, 2024).
• Mentale klachten – hormonale en emotionele verwarring kan leiden tot angst, stress of depressie (CBS, 2024).
• Afhankelijkheid en manipulatie – gebrek aan zelfvertrouwen vergroot het risico op misbruik en loverboy-praktijken (NJi, 2023; Hart van Nederland, 2024).
• Verlies van verbinding – vervreemding van het lichaam en emoties belemmert gezonde relaties en zelfwaardering (Briden, 2021).

Zonder begeleiding in deze vormende levensfase ontwikkelen veel meisjes een fragiel zelfbeeld, worden sneller beïnvloed door ongezonde idealen en lopen zij een groter risico op eetstoornissen, depressie of misbruik door mensen die hun kwetsbaarheid herkennen (Trimbos-instituut, 2024; VZinfo, 2024).

1.5 De noodzaak van vrouwelijke mentoren – Moon mothers

Een moon mother  kan in deze levensfase het verschil maken. Zij biedt een veilige, niet-veroordelende ruimte waarin een meisje leert begrijpen wat er in haar lichaam en geest gebeurt. Door gesprekken, bewustwording en praktische kennis rond menstruatie, emoties en grenzen ontwikkelt een meisje een gezonde relatie met zichzelf.
Er is overtuigend bewijs dat voor meisjes de aanwezigheid van een mentrix het zelfvertrouwen versterkt, de emotionele veerkracht vergroot, de identiteitsontwikkeling ondersteunt en bijdraagt aan het herkennen van ongezonde relaties. Zo blijkt uit onderzoek dat 91% van de meisjes aangeeft zich zelfverzekerder te voelen wanneer zij een vrouwelijke mentor hebben (Curious Cardinals, 2023). Daarnaast laten internationale evaluaties van mentor- en rolmodelprogramma’s significante verbeteringen zien in zelfeffectiviteit, motivatie en toekomstperspectief van meisjes (Girls’ Education Challenge, UK Government, 2018).

 

1.6 Het vieren van de menarche – een krachtig fundament voor vrouwelijk zelfbeeld

Onderzoek laat zien dat de manier waarop meisjes hun menarche (de eerste menstruatie) beleven, invloed kan hebben op hoe zij later naar hun lichaam en vrouwelijkheid kijken. Meisjes die hun menarche als een positieve en betekenisvolle ervaring herinneren, ontwikkelen vaak een gezonder lichaamsbeeld, meer vertrouwen in hun lichaam en een positievere houding ten opzichte van menstruatie (Tang et al., 2003; McPherson, 2004; Marván & Alcalá-Herrera, 2018).
Een ondersteunende omgeving waarin ruimte is voor informatie, begrip en viering van deze overgang kan bijdragen aan een sterke basis voor zelfwaardering en welzijn op latere leeftijd (Briden, 2021).

 

1.7 Menstruatieproblemen, schaamte en hormonale onderdrukking

De menstruatiecyclus is een fundamenteel onderdeel van de gezondheid en identiteit van vrouwen, maar wordt in onze samenleving vaak gezien als een ongemak of iets om te verbergen (Briden, 2021). Veel meisjes leren tijdens de puberteit niet wat hun cyclus betekent, hoe zij hun lichaam kunnen begrijpen of wat een gezonde menstruatie eigenlijk is (RIVM, 2023). Het gevolg is dat menstruatie wordt omgeven door schaamte, stilte en onwetendheid — met gevolgen voor zowel hun lichamelijke als mentale welzijn (Trimbos-instituut, 2024).

1.8 Prevalentie van menstruatiepijn en schaamte

Onderzoek laat zien dat ongeveer 49,5 % van de adolescenten lijdt aan dysmenorroe (pijnlijke menstruatie), die hun functioneren op school, concentratie en stemming beïnvloedt (VZinfo, 2024). Internationaal onderzoek toont zelfs dat tot 91 % van de meisjes menstruatiepijn ervaart, waarvan bijna één op de drie zulke hevige pijn heeft dat zij school mist of zich ziek moet melden (Tang et al., 2003). Daarnaast voelt ongeveer 30 % van de meisjes schaamte om over menstruatie te praten, waardoor klachten vaak verborgen blijven (Marván & Alcalá-Herrera, 2018). Meisjes die hun cyclus als storend of beschamend ervaren, ontwikkelen vaker een negatief lichaamsbeeld en vervreemding van hun vrouwelijkheid (McPherson, 2004).

1.9 Pilgebruik: werking en aandachtspunten

In Nederland gebruikt ongeveer 40% van de vrouwen tussen 15 en 30 jaar de anticonceptiepil (RIVM, 2023). De pil wordt daarbij niet alleen ingezet ter voorkoming van zwangerschap, maar ook om menstruatieklachten te verminderen. In de praktijk fungeert hormonale anticonceptie hierdoor vaak als standaardoplossing, ook bij jonge en verder gezonde meisjes.

De anticonceptiepil werkt door het onderdrukken van de natuurlijke ovulatie. Hierdoor komt de cyclische, ovariale aanmaak van lichaamseigen oestrogeen en progesteron stil te liggen. Deze hormonen spelen een belangrijke rol in uiteenlopende lichamelijke en mentale processen (Skovlund et al., 2016).

Onderzoek laat zien dat het gebruik van hormonale anticonceptie bij een deel van de gebruikers gepaard kan gaan met aandachtspunten, zoals veranderingen in botopbouw, stemming, cardiovasculair risico, seksuele beleving en nutriëntenbalans (Briden, 2021). Het uitblijven van de natuurlijke cyclus leidt bovendien tot een vlakker hormonaal ritme. Sommige vrouwen ervaren dit als stabiliserend, terwijl anderen juist onprettige veranderingen in energie, stemming of lichaamsbeleving rapporteren.

Het voorkomen van ongewenste zwangerschappen en seksueel overdraagbare aandoeningen is essentieel voor seksuele gezondheid. Tegelijkertijd vraagt de keuze voor anticonceptie om zorgvuldige afweging, zeker wanneer hormonale middelen langdurig worden ingezet bij jonge vrouwen. Bewustzijn van de werking, mogelijke neveneffecten en alternatieven is daarom van groot belang om tot keuzes te komen die niet alleen effectief zijn, maar ook passen bij het lichaam, de gezondheid en de levensfase van de gebruiker.

1.10 De cyclus als bron van gezondheid

De cyclus is geen last, maar een vitaal feedbacksysteem van het lichaam (Briden, 2021). Wanneer er iets niet goed gaat binnen de cyclus, wijst dat op een verstoring die nader onderzocht moet worden en vaak goed te behandelen is op natuurlijke wijze. Elke fase van de cyclus — van de folliculaire tot de luteale fase — heeft haar eigen waarde. Wanneer meisjes leren hun cyclus te begrijpen, leren ze over vruchtbaarheid, energie, intuïtie en balans (RIVM, 2023). Cyclusbewustzijn helpt klachten te herkennen, natuurlijke signalen te respecteren en vertrouwen te ontwikkelen in het eigen lichaam (Briden, 2021).

1.11 Beleidsmatige aanbeveling

Om de mentale en fysieke gezondheid van meisjes te bevorderen, is het noodzakelijk dat:

1. Menstruatie-educatie structureel wordt opgenomen in het onderwijs (RIVM, 2023).
2. Mentorschap en vrouwelijke begeleiding openheid en kennis bevorderen (NJi, 2023).
3. Er meer bewustwording komt over de effecten van hormonale anticonceptie (Skovlund et al., 2016).
4. Jongeren worden ondersteund in het maken van goed geïnformeerde keuzes over hun lichaam (Trimbos-instituut, 2024).

 

1.12 Conclusie – Wat kunnen we doen?

De MoonHood-cursus speelt in op deze urgente maatschappelijke behoefte: meisjes in de puberteit begeleiden in hun groei naar gezonde, bewuste vrouwelijkheid. Door kennis over het lichaam, de cyclus, emoties, grenzen en intuïtie te combineren met persoonlijke kanaliserende begeleiding door een moon mother, wordt een fundament gelegd voor mentaal gezonde, veerkrachtige jonge vrouwen (RIVM, 2023; VZinfo, 2024). Het project biedt daarmee een preventieve, duurzame aanpak die mentale en fysieke problemen, eetstoornissen en misbruik kan helpen voorkomen, en meisjes leert zichzelf te zien als krachtig, waardig en verbonden met hun vrouw-zijn (NJi, 2023; Trimbos-instituut, 2024). Daarnaast streeft dit project naar het normaliseren van een echte Moon Mother zodat meisjes opgroeien naar vrouw met een vertrouwde steun in de rug.

2 Probleemanalyse Jongens

De puberteit vormt voor jongens een cruciale fase in hun ontwikkeling naar volwassenheid. Uit onderzoek van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS, 2024) blijkt dat bijna 30% van de jongens tussen 12 en 17 jaar regelmatig gevoelens van somberheid of stress ervaart. Onder jongvolwassen mannen (18–25 jaar) rapporteert ruim 40% moeite met zingeving, motivatie en toekomstperspectief. Uit recente cijfers blijkt dat suïcidale gedachten en suïcide onder jongeren een urgent en groeiend probleem vormen. Volgens het RIVM (2023) gaf 14,1% van de jongeren tussen 12 en 25 jaar aan dat zij in de afgelopen drie maanden serieuze zelfmoordgedachten hadden gehad, een sterk stijging ten opzichte van 8,5% in 2021. Dit artikel splits jongens en meisjes niet uit maar uit cijfers van het Nederlands Jeugdinstituut (2025) blijkt dat in 2024 34 jongens in de leeftijd 10–20 jaar en148 jonge mannen in de leeftijd 20-29 jaar een einde aan hun leven maakten. Onder meisjes was dit 28 in de leeftijd 10-20 en 89 in de leeftijd 20-29). Deze cijfers laten zien dat een aanzienlijk deel van de jongens (en meisjes) in Nederland kampt met ernstige psychische nood, vaak zonder dat dit tijdig herkend wordt. Voor veel jongens blijven gevoelens van somberheid, druk en richtingloosheid onder de oppervlakte, waardoor de signalen pas laat zichtbaar worden, vaak pas wanneer zij zich hebben teruggetrokken of risicovol gedrag gaan vertonen.

Veel jongens ervaren een stille druk: de verwachting dat zij sterk, rationeel en succesvol moeten zijn, zonder te leren omgaan met emoties, kwetsbaarheid of falen. In een samenleving waarin mannelijkheid nauwelijks positief wordt gedefinieerd, groeien steeds meer jongens op zonder richting, erkenning of rolmodel.

2 .1Cijfers en maatschappelijke trends

Uit politiecijfers blijkt dat jongens ongeveer drie keer vaker betrokken zijn bij vandalisme dan meisjes (CBS, 2024). Ook zijn jongens verantwoordelijk voor de meerderheid van openbare orde-incidenten. Middelengebruik volgt hetzelfde patroon: jongens drinken vaker en eerder alcohol, gebruiken vaker cannabis en experimenteren meer met risicovolle middelen zoals lachgas en vapes (Trimbos, 2024).

De problematiek onder jongens wordt zichtbaar in gedragspatronen. Volgens het Trimbos-instituut (2024) heeft 24,6% van de jongens tussen 12 en 16 jaar ooit een elektronische sigaret gebruikt, en 15,7% gebruikte deze in de afgelopen maand. Uit cijfers van het Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum (WODC, 2024) en het Nederlands Jeugdinstituut (NJi, 2023) blijkt dat 16,5% van de jongeren in het afgelopen jaar een delict pleegde, waarvan 9,4% geweldsdelicten betrof. In 2024 werden bijna 90.000 meldingen van jeugdoverlast geregistreerd.

Deze cijfers illustreren niet slechts probleemgedrag, maar vooral een tekort aan sturing, erkenning en verbinding.

Bij gebrek aan volwassen mannen die jongens grenzen en richting geven maar bovenal erkennen in het geen kind meer zijn, zoeken jongens die erkenning bij hun peergroep, door dingen te doen die kinderen niet doen (bijvoorbeeld seks, roken, moed bewijzen, alcohol drinken, etc.)

2.2 Afwezige vaders – De verloren zonen

Naast het ontbreken van vaders speelt in de puberteit een tweede, even belangrijk aspect: zelfs wanneer een vader wél aanwezig en betrokken is, ontstaat er een ontwikkelingsmoment waarop een jongen zich los wil maken van zijn ouders. Dit is een normaal en noodzakelijk onderdeel van identiteitsvorming. In deze fase kan de vader zijn rol tijdelijk verliezen, omdat de jongen zijn zelfstandigheid wil bewijzen en minder openstaat voor directe ouderlijke begeleiding. Daarom heeft een jongen juist tijdens de puberteit een man buiten het gezin nodig, een mentor die hij niet hoeft af te zetten, maar wél kan bewonderen en vertrouwen. Deze combinatie van een aanwezige vader én een buitenfamiliaire mentor blijkt cruciaal voor gezonde mannelijke ontwikkeling.

Een structurele factor in deze problematiek is het groeiende aantal jongens dat opgroeit zonder vader. Volgens het Nederlands Jeugdinstituut (NJi, 2024) groeit circa 15% van de minderjarigen op in een eenoudergezin, meestal onder leiding van de moeder. Dat betekent dat honderdduizenden jongens geen dagelijks mannelijk voorbeeld zien van verantwoordelijkheid, emotionele volwassenheid en gezonde kracht.

Psycholoog Guy Corneau beschrijft in zijn boek 'Afwezige vaders, verloren zonen' (1992) hoe de afwezigheid van de vader een leegte achterlaat die zich uit in innerlijke onzekerheid, woede, prestatiedruk of terugtrekking. De jongen zoekt zijn identiteit zonder mannelijke spiegel.

Ook Arne Rubinstein benadrukt in 'The Making of Men' (2013) dat jongens zonder mannelijke begeleiding vaak 'in adolescentie blijven steken': fysiek volwassen, maar emotioneel onvoltooid. Hij stelt dat een vrouw, hoe liefdevol ook, geen man kan maken; jongens hebben bewuste, zorgzame mannen nodig die hen leren wat verantwoordelijkheid, empathie en gezonde kracht betekenen.

Bovendien beschrijft H.C. Roverts in zijn boek ‘Inititatie van jongen naar man’ dat in oude culturen initiatie en het mentorschap (begeleiding door andere mannen dan de eigen vader) een geboorterecht is. Het is een essentieel element in de volwassenwording waar jongens recht op hebben.

2.3 Jongens en risicogedrag

Deze patronen worden versterkt wanneer jongens geen mannen zien die gezonde kracht, grenzen en verantwoordelijkheid voorleven. Zonder dit levende voorbeeld vullen jongens het begrip ‘stoerheid’ vaak verkeerd in, met risico’s voor hun eigen welzijn en hun omgeving.

Zonder gezonde mannelijke voorbeelden wordt mannelijkheid vaak verward met bravoure, dominantie of risicogedrag. Jongens zijn disproportioneel vertegenwoordigd in criminaliteitsstatistieken (CBS, 2024), vaker betrokken bij fysiek geweld en hebben een hoger risico op middelengebruik dan meisjes (Trimbos, 2024).

Waar meisjes hun onzekerheid vaak internaliseren, keren jongens die naar buiten: agressie, stoer gedrag of onverschilligheid. De bekende ‘capuchon-op, deur-dicht’-fase is zelden een teken van luiheid; het is meestal een signaal van terugtrekking door een gemis aan erkenning en begeleiding. Zonder vroegtijdige ondersteuning kan dit uitmonden in antisociaal gedrag, depressie, verslaving of maatschappelijke isolatie.

2.4 De kracht van mentorschap en initiatie

Mentorschap is geen luxe, maar een ontwikkelingsnoodzaak. Jongens hebben mannen nodig die kracht én kwetsbaarheid tonen, die grenzen stellen en tegelijk ruimte bieden voor expressie. Mannen die kanaliserend begeleiding bieden voor de energie waar een puber doorheen gaat. Waar initiatierituelen vroeger hielpen om de overgang van kind naar man te markeren, ontbreekt deze vorming in de moderne samenleving vrijwel volledig.

De cursus fungeert als een eerste stap in dit initiatieproces. Jongens maken kennis met fundamentele aspecten van gezond man-zijn, zoals verantwoordelijkheid, emotionele expressie en constructieve kracht. Tegelijkertijd biedt de cursus begeleiding bij het vinden van een echte mentor in hun directe omgeving, zoals een oom, buurman, sportcoach, vriend van de familie of een professioneel mentor. Zo vormt de cursus een brug naar langdurig mentorschap.

Een hedendaagse vorm van 'initiatie' betekent dat jongens leren wat verantwoordelijkheid inhoudt, hoe ze met emoties omgaan, hoe ze discipline ontwikkelen en hoe ze hun energie constructief kunnen inzetten. De cursus die hieruit voortkomt biedt precies dat: een veilige plek waarin jongens richting, erkenning en mannelijke verbinding ervaren.

2.5 Conclusie – Van verloren zoon naar volwassen man

De maatschappelijke cijfers en literatuur wijzen in dezelfde richting: veel jongens groeien op zonder mannelijke begeleiding in een wereld waarin traditionele mannelijkheid vaak wordt bekritiseerd maar zelden positief wordt ingevuld. Zonder mentoren of vaders die richting geven, vervallen jongens te vaak in desinteresse, prestatiedruk of destructief gedrag.

Deze cursus biedt een systemisch antwoord: een plek waar jongens leren wie zij zijn, hoe zij zich tot anderen verhouden en hoe zij verantwoordelijkheid kunnen dragen. Door kennis, reflectie en verbinding met volwassen mannen te combineren, helpt dit programma jongens uitgroeien tot bewuste, zorgzame en stabiele mannen — een investering in de mentale en maatschappelijke gezondheid van toekomstige generaties.

3 Bronnen

113 Zelfmoordpreventie. (2024). Jaarverslag Jongeren en Suïcide. Amsterdam: Stichting 113.

Briden, L. (2021). Grip op je cyclus: Een praktisch handboek voor hormonale balans. Ten Have.

Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). (2024). Gezondheidsmonitor jongeren en volwassenen. Den Haag: CBS.

Corneau, G. (1992). Afwezige vaders, verloren zonen. Rotterdam: Lemniscaat.

Curious Cardinals. (2023). Why your daughter needs a mentor (and how to find one). Geraadpleegd via https://blog.curiouscardinals.com/why-your-daughter-needs-a-mentor-and-how-to-find-one

Girls’ Education Challenge (GEC). (2018). Thematic Review: Girls’ Self-Esteem. UK Department for International Development (DFID). Geraadpleegd via https://assets.publishing.service.gov.uk/media/5b606223ed915d4b5cb8d8ed/TR-Girls-Self-Esteem.pdf

Hart van Nederland. (2024). Rapportage loverboys Nederland. Talpa Nieuws.

H.C. Roverts (2025) Initiatie van jongen naar man. Over de herintroductie van initiaties in de volwassenheid in de Westerse cultuur. Hennezel, uitgegeven in eigen beheer.

Marván, M. L., & Alcalá-Herrera, V. (2018). Menarcheal timing, memories of menarche and menstrual attitudes among Mexican young adult women. Cogent Psychology, 5, 1525840. https://doi.org/10.1080/23311908.2018.1525840

McPherson, M. E. (2004). Menarche, menstrual attitudes, experiences, and behaviours. Psychology of Women Quarterly, 28(4), 355–364. https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1049386704000799

Nederlands Jeugdinstituut (NJi). (2023). Cijfers seksueel grensoverschrijdend gedrag en loverboy-problematiek 2023–2025. Utrecht: NJi.

Nederlands Jeugdinstituut (NJi). (2023). Delicten en geweld door jongeren – kerncijfers. Utrecht: NJi.

Nederlands Jeugdinstituut (NJi). (2024). Cijfers Eenoudergezinnen en Jeugdoverlast. Utrecht: NJi.

Nederlands Jeugdinstituut (NJi). (2025). https://www.nji.nl/databanken/cijfers/cijfers-over-zelfdoding

Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). (2023). Aantal jongeren met zelfdodingsgedachten blijft onverminderd hoog. Bilthoven: RIVM.

Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). (2023). Jeugdmonitor mentale gezondheid. Bilthoven: RIVM.

Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). (2024). Young people contact GP more often due to suicidality. Bilthoven: RIVM.

Rubinstein, A. (2013). The Making of Men. Balboa Press.

Skovlund, C. W., Mørch, L. S., Kessing, L. V., & Lidegaard, Ø. (2016). Association of hormonal contraception with depression. JAMA Psychiatry, 73(11), 1154–1162. https://doi.org/10.1001/jamapsychiatry.2016.2387

Trimbos-instituut. (2024). Scholierenonderzoek Middelengebruik en Risicogedrag. Utrecht: Trimbos.

VZinfo. (2024). Dysmenorroe en menstruatiegerelateerde problematiek.

Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum (WODC). (2024). Monitor Jeugdcriminaliteit 2024. Den Haag: WODC.